Vekalet ücreti iki ayrı şeydir. Sözleşmeli avukatlık ücreti, müvekkil ile avukat arasında Avukatlık Kanunu m. 164'e göre serbestçe kararlaştırılır ve tarifenin altında olamaz. Karşı vekalet ücreti ise mahkemenin davayı kazanan taraf lehine, kaybeden taraf aleyhine yargılama gideri olarak hükmettiği ücrettir ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne (AAÜT) göre belirlenir. Konusu para olan ya da para ile değerlendirilebilen işlerde ücret nispi, yani dava değerine göre kademeli yüzdelerle; diğer işlerde maktu, yani sabit tutar olarak hesaplanır. Nispi ücret, o iş için tarifedeki maktu ücretten az olamaz.
Tarifedeki tutarlar ve yüzdeler her yıl yeniden belirlendiği için bu yazıda rakam vermiyoruz. Güncel rakamlar için vekalet ücreti hesaplama aracına bakın.
Sözleşmeli ücret (Av. K. m. 164)
Avukatlık ücreti, avukatın hukuki yardımının karşılığıdır ve müvekkil ile yapılan ücret sözleşmesiyle belirlenir. Kanunun çerçevesi şöyledir:
- Ücret, dava değerinin veya hükmolunan şeyin değerinin yüzde yirmi beşini aşamaz.
- Ücret, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nde yazılı miktarlardan az kararlaştırılamaz.
- Ücret sözleşmesi yoksa, belirgin değilse veya tartışmalıysa; değeri para ile ölçülebilen işlerde tarifenin altında kalmamak koşuluyla dava değerinin yüzde onu ile yüzde yirmisi arasında bir ücrete hükmedilir.
Sözleşmenin yazılı yapılması ispat bakımından önemlidir; avukat ile müvekkil arasındaki ücret uyuşmazlıklarının çoğu sözleşmenin belirsizliğinden çıkar.
Karşı vekalet ücreti avukata aittir
Mahkemenin karşı taraf aleyhine hükmettiği vekalet ücreti avukata aittir; iş sahibine ait borç nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez (Av. K. m. 164). Bu ücret, sözleşmeli ücretin yerine geçmez; aksi kararlaştırılmadıkça müvekkilin ödediği ücretten ayrı bir alacaktır.
Yargılama giderleri arasında sayılan bu ücrete hüküm sırasında kendiliğinden karar verilir (HMK m. 323, m. 332). Kaybeden taraf, kazanan tarafın vekalet ücretini öder.
AAÜT'nin işlevi (Av. K. m. 168)
Tarife, Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunca her yıl hazırlanır, Adalet Bakanlığına gönderilir ve Resmî Gazete'de yayımlanır. İki ayrı işlevi vardır:
- Sözleşmeli ücret bakımından taban: Avukat ile müvekkil, tarifedeki miktarların altında ücret kararlaştıramaz.
- Karşı vekalet ücreti bakımından ölçü: Mahkeme, kaybeden taraf aleyhine hükmedeceği ücreti tarifeye göre belirler.
Hangi tarifenin uygulanacağı da önemlidir. Karşı vekalet ücretinde kural, hükmün verildiği tarihte yürürlükte olan tarifenin uygulanmasıdır. Yeni tarife yayımlandığında karar aşamasındaki dosyalarda tutar değişebilir.
Nispi ve maktu ücret ayrımı
Nispi ücret. Konusu para olan veya para ile değerlendirilebilen işlerde ücret, tarifenin üçüncü kısmındaki kademeli oranlarla dava değeri üzerinden hesaplanır. İlk dilim için daha yüksek, sonraki dilimler için giderek azalan yüzdeler uygulanır ve sonuçlar toplanır. Esas alınan değer, kabul edilen veya reddedilen miktardır.
Maktu ücret. Konusu para ile değerlendirilemeyen işlerde (örneğin boşanma, velayet, tespit davalarının bir kısmı, icra mahkemesindeki bazı işler) tarifenin ikinci kısmında iş türüne ve mahkemeye göre sabit tutarlar yer alır.
Nispi ücret maktu ücretten az olamaz. Nispi hesap sonunda bulunan tutar, aynı iş ve mahkeme için tarifedeki maktu ücretin altında kalıyorsa maktu ücrete hükmedilir. Küçük değerli alacak davalarında karşı vekalet ücreti bu nedenle çoğu zaman maktu tutara eşit çıkar.
Kısmen kabul, kısmen ret
Dava kısmen kabul, kısmen ret edilirse her iki taraf vekili lehine ayrı ücrete hükmedilir:
- Kabul edilen miktar üzerinden, davacı vekili yararına ve davalı aleyhine.
- Reddedilen miktar üzerinden, davalı vekili yararına ve davacı aleyhine.
Her iki hesap da ayrı ayrı nispi olarak yapılır ve her biri için maktu ücret alt sınırı ayrıca gözetilir. Tarifede bu hâl için ek sınırlamalar bulunabilir ve bu kurallar zaman zaman değişikliğe ya da yargı denetimine konu olur; bu yüzden hesaplamayı karar tarihindeki tarife metniyle yapın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyada güncel mevzuatı kontrol edin. Dava değeri üzerinden harç tutarını harç hesaplama, işçilik davalarında alacak tutarını kıdem tazminatı hesaplama aracıyla ayrıca görebilirsiniz.
Adliom'da
Adliom'da dava, müvekkil, belge ve randevu kayıtları aynı yerde tutulur; davanın süreleri son günü adli tatil ve hafta sonunu hesaba katarak bulunur ve ajandada ve WhatsApp bildirimiyle hatırlatılır. Müvekkilleriniz için ayrıca müvekkil portalı bulunur. Karşı vekalet ücretinin dayandığı içtihadı Yargıtay ve BAM emsal karar aramasıyla, dosya üzerindeki işleri de Claude, ChatGPT veya Grok ile MCP üzerinden çalışan yapay zekâ asistanıyla yürütebilirsiniz.
Sık sorulanlar
Karşı vekalet ücreti kime aittir?
Mahkemenin karşı taraf aleyhine hükmettiği vekalet ücreti avukata aittir (Av. K. m. 164). İş sahibinin borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez.
Avukatlık ücreti tarifenin altında kararlaştırılabilir mi?
Hayır. Avukat ile müvekkil arasındaki ücret, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nde yazılı miktarlardan az kararlaştırılamaz. Tarife sözleşmeli ücret için taban işlevi görür.
Sözleşmeli avukatlık ücretinin üst sınırı var mı?
Evet. Kararlaştırılan ücret, dava değerinin veya hükmolunan şeyin değerinin yüzde yirmi beşini aşamaz (Av. K. m. 164). Sözleşme yoksa veya tartışmalıysa, tarifenin altında kalmamak koşuluyla değerin yüzde onu ile yüzde yirmisi arasında ücrete hükmedilir.
Nispi vekalet ücreti nasıl hesaplanır?
Kabul veya reddedilen miktar, tarifenin üçüncü kısmındaki kademeli dilimlere bölünür, her dilime kendi yüzdesi uygulanır ve sonuçlar toplanır. Bulunan tutar tarifedeki maktu ücretten az ise maktu ücrete hükmedilir.
Dava kısmen kabul edilirse vekalet ücreti nasıl belirlenir?
Kabul edilen miktar üzerinden davacı vekili, reddedilen miktar üzerinden davalı vekili lehine ayrı ayrı nispi ücrete hükmedilir. Her iki ücret için de tarifedeki maktu ücret alt sınırı gözetilir.
Adliom’u yakından görün
Canlı demoyu şifresiz açın ya da büronuza özel teklif isteyin.